Добавить статью
20:50, 10 июля 2025 24

Терс тенденцияларбы же кызыктуу мүмкүнчүлүктөрбү?

Акыркы жылдары Азия чөлкөмүндө борбордон четтөө тенденциялары күч алууда. Ар бир мамлекет өз алдынча көз карандысыздыкка жана өзүнүн өзгөчөлүгүн таанууга умтулат. Бирок бир караганда прагматикалык мамиледей көрүнгөн чындыгында үчүнчү тараптын провокациясы болушу мүмкүн. Башкалардын кызыкчылыктарынын тузагына түшүп калбоо жана эл аралык аренада туруктуу оюнчу статусун жоготпоо үчүн башын жоготпоо жана кырдаалга сергек баа берүү маанилүү.

Талаштуу чечимдердин жакшы мисалы — акыркы жумаларда Азербайжандын саясий багытындагы кескин өзгөрүү. Бир жыл мурун Баку БРИКСке кирүүгө арыз берген, бирок азыр бул тууралуу сөз боло албайт. Азербайжан буга чейин ондогон жылдар бою туруктуу өнөктөштүк мамилелерин сактап келген Орусия менен урушуп, аймактагы өз багытын жана саясий бирикмелерге катышуусун кайра карап чыгууга даяр экенин ачык көрсөтүп турат. Жүрүм-турумдун мындай күтүүсүз өзгөрүшү Москва үчүн гана эмес, блоктун башка мүчөлөрү үчүн да суроолорду жаратууда. Тактап айтканда, Азербайжандын маанилүү стратегиялык өнөктөшү болгон Кытай үчүн, анын ичинде «Бир алкак — бир жол» долбоорунун алкагында. Бул долбоор Азербайжан тарапка экономикалык өсүш жана транспорттук хаб катары позициясын бекемдөө үчүн мүмкүнчүлүктөрдү берет.

Бирок Бакунун жүрүм-турумундагы мындай кескин өзгөрүүнүн артында эмне жатат: чындап басылган нааразычылыкпы же тышкы таасирби? Акыркы жылдары Азербайжан Түркия жана Израил менен мамилесин кыйла тереңдеткени жашыруун эмес. Эки мамлекет тең анын аймактык жана географиялык абалына кызыкдар жана балким анын чечимдерине жашыруун таасир этет. Бир кезде алар Азербайжанга Тоолуу Карабак үчүн согушта жардам беришкен жана эми андан Израилдин Иранга каршы турушунда да жооп чараларын талап кылышы мүмкүн. Бул үчүн Москваны алаксытуу керек, ошондой эле түрк пантүркизмин аймакта жайылтууда.

Бирок жамандыктын артында жакшылык бар! Азербайжандын жана Россиянын ортосундагы мамилелер оор учурларда болуп жатат. Ал эми Кыргызстан ортомчу болууга жана аймактагы саясий салмагын көрсөтө алат. Биздин өлкө бул чыр-чатактын эки катышуучусу менен тең көп жылдык өз ара пайдалуу мамиледе жана кайсы бир тарапты тандагысы келбейт, бирок пайда таап, ошол эле учурда өнөктөштөрүн элдештирүү — ылайыктуу болмок. Ал эми Садыр Жапаров бул планды ишке ашыра баштаса керек. Анткени бул жаңжалдын ортосунда биздин президент адегенде Владимир Путин менен Кремлде жолугуп, эртеси Азербайжанга иш сапары менен келгенин кокустук деп айтууга болбойт.

Нарынбек Жапаркулов
Стилистика и грамматика авторов сохранена
Добавить статью
Комментарии будут опубликованы после проверки модератором

×